Suri soul
🇸🇷 Wat is Surisoul?
Surisoul ontstond vooral vanuit de sterke invloed van Amerikaanse soulmuziek op Surinaamse muzikanten. Denk aan artiesten als Otis Redding, Sam Cooke, Marvin Gaye, Brook Benton en James Brown. Surinaamse zangers namen die invloeden over en combineerden ze met onder meer kaseko, kawina, latin en Surinaamse zangtradities. Onderzoek naar Surinaamse muziek beschrijft juist deze vermenging van Afro-Surinaamse tradities met buitenlandse muziekstijlen als een belangrijk kenmerk.
Een bijzonder kenmerk is de taal: naast Nederlands en Engels wordt veel Sranantongo gebruikt. Daardoor krijgt bekende soulmuziek een heel eigen Surinaams karakter.
🎙️ Belangrijke naam: Max Nijman
Een van de belangrijkste namen voor de Surinaamse soul is Max Nijman. Hij kreeg de bijnaam “Soulman Number One” en zong aanvankelijk Engelstalige covers van Amerikaanse soul- en R&B-artiesten. Later ging hij veel in het Sranantongo zingen.
Zijn “Adjossi” is waarschijnlijk een van de bekendste voorbeelden van Surinaamse soul. Ook “Farawe” wordt expliciet als een typische soulplaat genoemd; Muziekweb beschrijft hoe de combinatie van een soulachtige uitvoering en Sranantongo het nummer een eigen identiteit geeft.
🎵 Andere belangrijke namen
Voor een Surisoul-programma zijn onder andere interessant:
Max Nijman – Adjossi, Farawe
Lieve Hugo – kaseko met sterke soul- en popinvloeden
Black Harmony – Faya Ston
Denise Jannah – jazz, soul en Surinaamse muziek
Humphrey Campbell – soul, jazz en standards
Ronald Snijders – vooral jazz, maar belangrijk voor de ontwikkeling en verspreiding van Surinaamse muziek
Jeangu Macrooy – moderne soul met Surinaamse invloeden
Kenny B – moderne Surinaamse pop, soul en reggae-invloeden
Denise Jannah is bijvoorbeeld bekend om haar combinatie van jazz, soul en Surinaamse muziek.
🥁 Het verschil met kaseko en kawina
Je kunt het voor de radio ongeveer zo uitleggen:
Surisoul → Amerikaanse soul/R&B + Surinaamse invloeden
Kaseko → Surinaamse dansmuziek met blazers, percussie en sterke Afro-Surinaamse tradities
Kawina → sterk ritmische Afro-Surinaamse muziek, met karakteristieke percussie en zang
Suripop → Surinaamse popmuziek waarin allerlei stijlen kunnen samenkomen
In werkelijkheid lopen de grenzen behoorlijk door elkaar. NAKS Kaseko Loco speelt bijvoorbeeld naast kaseko ook kawina, winti, Caribische, Latijns-Amerikaanse en Amerikaanse soulmuziek.
Max Nijman
Max Nijman was een van de bekendste Surinaamse zangers van de 20e eeuw. Hij werd vaak “Soulman Number One” genoemd en is vooral bekend om zijn warme soulstem en zijn liederen in het Sranantongo.
🎙️ Jeugd en doorbraak
Max Reinier Nijman werd geboren op 18 maart 1941 in Moengo, Suriname, als achtste van zestien kinderen. Zijn moeder kon goed zingen en muziek speelde thuis een belangrijke rol.
Op zijn 16e trad hij voor het eerst op tijdens een benefietoptreden van een voetbalclub in Moengo. Hij zong onder andere nummers van zijn grote voorbeeld Brook Benton. Zijn optreden maakte zoveel indruk dat hij al snel ook in Paramaribo werd gevraagd.
Hij trad vervolgens op met en voor grote internationale artiesten zoals Ben E. King, Wilson Pickett, Johnny Nash en Mighty Sparrow.
🇸🇷 Van Amerikaanse soul naar Sranan
In het begin zong Nijman voornamelijk Amerikaanse soul- en R&B-nummers. Onder invloed van Brook Benton begon hij echter zelf liederen te schrijven.
Daarbij koos hij steeds vaker voor het Sranantongo. Dat werd een belangrijk onderdeel van zijn identiteit als artiest. Zijn liederen gingen niet alleen over liefde, maar ook over Suriname, heimwee, familie, zijn moeder en het slavernijverleden.
Een mooi voorbeeld is “Ai Sranan”, een lied waarin zijn liefde en heimwee naar Suriname centraal staan. Het nummer groeide uit tot een klassieker en werd later zelfs nummer 1 in de Srefidensi Top 38 van 2013.
🇳🇱 Naar Nederland
In 1968 verhuisde Nijman samen met zijn vrouw Rinia naar Nederland. Zijn vertrek uit Suriname was een grote gebeurtenis. Zijn afscheidsconcert in Paramaribo werd rechtstreeks op televisie uitgezonden.
In Nederland combineerde hij aanvankelijk zijn muziek met ander werk. Uiteindelijk kreeg hij een platencontract bij Dureco.
Zijn eerste album verscheen in 1975:
Katibo
Daarop kwamen verschillende muzikale invloeden samen: soul, kaseko, latin en reggae, met zang in het Sranantongo, Nederlands en Engels.
Daarna volgden onder andere:
Wan Dei Lobi – 1977
Ini Wan Dé – 1978
Bij verschillende producties werkte hij samen met de band rond Stan Lokhin.
⭐ Zijn bekendste nummers
Voor een radioprogramma over Surinaamse muziek zijn dit belangrijke titels:
Adjossi / Adjosi
Ai Sranan
Katibo
Farawe
Iene Miene Mutte
Wan Mama
Mama
Vooral “Adjossi” werd een zeer bekend nummer. Het gaat over afscheid en het gevoel van heimwee dat veel Surinamers die in Nederland woonden herkenden. Het werd uiteindelijk een soort muzikale handtekening van Nijman.
🎶 The New Faces
Vanaf de jaren zeventig trad Nijman veel op met zijn begeleidingsband The New Faces. Hij maakte daarmee tournees door onder andere Nederland, België, Duitsland, Zwitserland en Zweden.
Opvallend was dat hij ook voor publiek buiten Suriname grotendeels in het Sranantongo bleef zingen. Nijman vond dat muziek vooral om gevoel en emotie draaide en dat een taalbarrière daarbij niet noodzakelijk een probleem was.
🏅 Onderscheidingen
Nijman werd in 2005 Ridder in de Ere-Orde van de Gele Ster van Suriname.
In 2012, tijdens zijn afscheidsconcert in Paramaribo, kreeg hij de onderscheiding Grootofficier in de Orde van de Palm. Daarmee werd zijn grote betekenis voor de Surinaamse cultuur officieel erkend.
In november 2012 nam hij na ruim vijftig jaar afscheid van het podium.
🕯️ Overlijden
Max Nijman overleed op 19 januari 2016 op 74-jarige leeftijd in Leiderdorp. Na zijn overlijden werd in Paradiso in Amsterdam een grote herdenkingsbijeenkomst gehouden. Op 30 januari 2016 werd hij in Paramaribo begraven.
📻 Waarom Max Nijman interessant is
Max Nijman is een mooie schakel tussen Amerikaanse soul, Surinaamse muziek en de Nederlandse Surinaamse gemeenschap. Je hoort bij hem duidelijk de invloed van Brook Benton en Amerikaanse soul, maar hij vertaalde die stijl naar zijn eigen Surinaamse muzikale wereld.
Lieve Hugo
Lieve Hugo was de artiestennaam van Julius Theodoor Hugo Uiterloo, een Surinaamse zanger, drummer en percussionist. Hij werd geboren op 13 december 1934 en overleed op 15 november 1975, slechts 40 jaar oud. Hij kreeg de bijnaam “King of Kaseko” en geldt als een van de belangrijkste pioniers van de Surinaamse kaseko.
🎶 Van drummer naar zanger
Hugo begon als koorzanger en muzikant. Hij speelde drums en percussie in verschillende Surinaamse bands. In de jaren zestig werd hij lid van de Washboard Orchestra, een groep die een belangrijke rol speelde bij de ontwikkeling en popularisering van de kaseko.
Kaseko is een energieke Surinaamse muziekstijl waarin onder andere Afrikaanse ritmes, blazers, percussie, zang en dans samenkomen. Hugo wist die muziek heel toegankelijk te maken voor het publiek in Nederland.
🇸🇷 Doorbraak in Nederland
Een belangrijk moment kwam in 1970, toen de Washboard Orchestra optrad tijdens het Holland Festival in het Concertgebouw in Amsterdam. Het optreden werd een groot succes en zorgde ervoor dat Hugo bij een veel groter Nederlands en Surinaams publiek bekend werd.
Later woonde hij in de Bijlmermeer en trad hij op met zijn begeleidingsband The Happy Boys. Die groep bestond uit een grote bezetting met onder andere blazers en percussionisten en stond bekend om zeer energieke optredens.
💿 Solo
In 1974 verscheen zijn eerste soloalbum:
Lieve Hugo – King of Kaseko
Het album werd een belangrijk succes binnen de Surinaamse muziekwereld. Veel van zijn repertoire zong hij in het Sranantongo, waardoor zijn muziek sterk verbonden bleef met de Surinaamse cultuur.
Een bekend nummer is “Mi Bè Bè”. Andere nummers die met Lieve Hugo worden geassocieerd zijn onder meer “Blaka Rosoe” en “Na Foe Sang Ede”.
🇸🇷 Wan Pipel
Zijn tweede album was ** Wan Pipel, Wan Nation **. Dat album verscheen in 1975, het jaar waarin Suriname onafhankelijk werd van Nederland.
Lieve Hugo zou rond de onafhankelijkheidsviering optreden, maar dat heeft hij niet meer kunnen meemaken. Hij overleed op 15 november 1975, slechts tien dagen voor de onafhankelijkheid van Suriname op 25 november.
Zijn lichaam werd naar Suriname overgebracht en hij werd daar begraven.
🎵 Zijn betekenis
Lieve Hugo is vooral belangrijk omdat hij kaseko bij een groot publiek in Nederland bekend maakte. Zijn muziek vormt een brug tussen de Surinaamse muziektraditie en de Nederlandse muziekwereld van de jaren zestig en zeventig.
Ook na zijn dood bleef zijn invloed groot. De Happy Boys gingen door en verschillende voormalige leden werden later opnieuw belangrijk in de Surinaamse muziek. Onder anderen Edgar Burgos, een familielid van Hugo, speelde daarin een belangrijke rol.
Kenny B
Kenny B is een Surinaams-Nederlandse zanger, vooral bekend door zijn mix van reggae, dancehall, pop en Nederlandstalige muziek. Zijn echte naam is Kenneth Bron. Hij werd op 1 november 1961 geboren in Paramaribo en begon al op achtjarige leeftijd met zingen.
🇸🇷 De muzikale carrière in Suriname
Kenny B was in Suriname al een gevestigde artiest voordat hij in Nederland bekend werd. Hij zong aanvankelijk vooral in Engels, Sranantongo en Aucaans. In Suriname behaalde hij meerdere nummer 1-hits; bronnen noemen meer dan tien, en sommige bronnen spreken zelfs van vijftien.
Zijn muziek werd sterk beïnvloed door reggae, met name door Bob Marley. Kenny B gebruikt reggae niet alleen voor entertainment, maar ook om maatschappelijke onderwerpen en ideeën over verbondenheid te verwerken.
🇳🇱 Naar Nederland
Kenny B kwam begin jaren negentig naar Nederland en vestigde zich in Tilburg. Hij bleef ondertussen muzikaal actief. Zijn overstap naar Nederlandstalige muziek kwam pas veel later.
Zijn grote Nederlandse doorbraak kwam in 2015, nadat Top Notch hem een Nederlandstalig album liet maken. De eerste single was ‘Als Je Gaat’, gevolgd door zijn enorme hit ‘Parijs’.
🎵 ‘Parijs’
‘Parijs’ werd hét nummer waarmee vrijwel heel Nederland Kenny B leerde kennen. Het refrein met “Praat Nederlands met me” werd een enorme meezinger. Het nummer bereikte de eerste plaats van de Nederlandse Top 40 en stond daar volgens NPO Radio 5 zeven weken op nummer 1.
Opvallend is dat Kenny B later zelf zei dat ‘Parijs’ niet zijn mooiste lied was, maar wel zijn doorbraak. Hij schreef het nummer vanuit het idee dat Parijs de stad van de liefde is.
Het album Kenny B verscheen in mei 2015 en bevatte naast Nederlandstalige nummers ook liedjes in het Surinaams en Engels.
🎶 Andere bekende nummers
Naast Parijs zijn onder andere bekend:
Als Je Gaat
Jij Bent De Liefde
Ik Ben Hier
Sranan Mi No Gwe
Oh Ja
Als Ik Je Zie
A Sama De
Sranan Mi Kondre
5446 Is Mijn Nummer
Kenny B schreef ook ‘Jij Bent De Liefde’ voor Guus Meeuwis.
🎤 Zijn bijzondere levensverhaal
Kenny B heeft een opmerkelijke achtergrond. Voordat hij volledig voor de muziek koos, diende hij in het Surinaamse leger en studeerde hij politicologie. Tijdens de Binnenlandse Oorlog in Suriname raakte hij betrokken bij vredesonderhandelingen. Zijn ervaringen uit die periode vormen een belangrijk onderdeel van zijn levensverhaal.
Zijn leven werd in 2016 onderwerp van de documentaire Het wonderbaarlijke leven van Kenny B, waarin zijn leven in Suriname en Nederland en zijn muzikale ontwikkeling centraal staan.
Bigi Poku
Bigi Poku is een bijzonder interessante muziekstijl uit Suriname en vooral belangrijk omdat hij wordt gezien als een belangrijke voorloper van de moderne kaseko. Het is muziek waarin Afro-Surinaamse ritmes, blaasorkesten, kawina en invloeden uit de jazz samenkomen.
🥁 Wat betekent Bigi Poku?
De naam wordt meestal verklaard als “grote pauk”. Daarmee wordt verwezen naar de grote basdrum, de skratji-dron, die een belangrijke plaats in de muziek innam. Bigi betekent groot en poku verwijst naar de pauk/trom.
Er bestaat overigens enige discussie over de precieze betekenis en ontwikkeling van de naam.
🎺 Hoe klonk Bigi Poku?
Bigi Poku was voornamelijk instrumentale muziek. In tegenstelling tot latere kaseko speelde zang aanvankelijk nauwelijks een rol. De bezetting kon onder andere bestaan uit:
grote pauk / skratji
snaartrom
tuba of sousafoon
trompet
trombone
fluit
later ook banjo en kornet
De grote trom zorgde voor het zware fundament, terwijl de blazers melodieën en improvisaties speelden.
🌴 Waar kwam de muziek vandaan?
Bigi Poku ontstond uit een mengsel van verschillende muzikale tradities. Kawina leverde belangrijke ritmische elementen, terwijl militaire en politieharmonieën Europese marsmuziek en koperblazers inbrachten. Vanaf de jaren 1920 kwam daar een duidelijke invloed van New Orleans-jazz/Dixieland bij.
Je kunt het dus ongeveer zien als:
Kawina + Afro-Surinaamse ritmes + fanfare/marsmuziek + New Orleans-jazz → Bigi Poku → Kaseko
Die ontwikkeling verliep overigens geleidelijk; onderzoekers benadrukken dat er geen scherpe scheidslijn tussen de stijlen was.
💃 Waar werd Bigi Poku gespeeld?
De muziek was verbonden met het uitgaansleven van Paramaribo en werd onder andere gespeeld in cafés, dansgelegenheden, nachtclubs en bordelen. Het was echte dans- en amusementsmuziek.
Een interessante historische ontwikkeling is dat de stijl gedurende ongeveer een halve eeuw populair bleef, maar vanaf het midden van de twintigste eeuw steeds meer naar de achtergrond raakte toen de kaseko zich ontwikkelde.
🎷 Bigi Poku → Kaseko
Hier wordt het voor de muziekgeschiedenis extra interessant. In de jaren 1950 en 1960 veranderde de instrumentatie:
tuba/contrabas → basgitaar
grote trom en snaartrom → moderner drumwerk
banjo → elektrische gitaar
instrumentale muziek → steeds meer zang
Daarnaast kwamen invloeden uit onder andere calypso en Cubaanse muziek binnen. Uiteindelijk ontstond de moderne kaseko, met zangers en het bekende vraag-en-antwoordprincipe.
Een belangrijke figuur in die overgang was Lieve Hugo (Hugo Uiterloo), die later een van de bekendste namen in de Surinaamse kaseko werd.
Kaseko
Kaseko is een typisch Surinaamse muziekstijl en een van de belangrijkste vormen van Surinaamse dansmuziek. Het is vooral herkenbaar aan de krachtige ritmes, blazers, percussie en het vraag-en-antwoord zingen.
🥁 Waar komt kaseko vandaan?
De wortels liggen diep in de Afro-Surinaamse muziekcultuur. Kaseko is sterk verbonden met kawina, maar ontwikkelde zich in de 20e eeuw tot een modernere dansmuziek. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg de stijl in Paramaribo steeds duidelijker zijn eigen vorm.
Daarbij kwamen allerlei invloeden samen:
Kawina – vooral de percussie en call-and-response
Bigi poku – muziek met grote trom en koperblazers
Jazz en dixieland
Calypso
Cubaanse en andere Caribische muziek
Later ook rock-'n-roll, pop en funk
Daardoor klinkt kaseko veel internationaler dan je op het eerste gehoor misschien zou verwachten.
🎺 De instrumenten
Een traditionele kasekoband kan behoorlijk groot zijn. Belangrijke instrumenten zijn onder andere:
Skratji / skratsji – een grote trom die op een houten rek staat en een belangrijk fundament van het ritme vormt.
Drums en percussie – drumstel, conga's, koebel, claves en andere slagwerkinstrumenten.
Blaasinstrumenten – vooral trompet, saxofoon en trombone.
Gitaar en basgitaar – zorgen voor de harmonische en ritmische begeleiding.
Daarnaast zijn zang en koorzang heel belangrijk.
🗣️ Call-and-response
Een van de leukste kenmerken voor een radioprogramma is het vraag-en-antwoordprincipe.
De voorzanger zingt een regel en het koor antwoordt daarop. Dat principe komt rechtstreeks terug uit oudere Afro-Surinaamse muziektradities, waaronder kawina.
Je krijgt daardoor vaak het gevoel dat de hele band en het publiek samen muziek maken.
💃 De naam 'kaseko'
Over de precieze herkomst van het woord bestaat geen volledige zekerheid. Een veelgenoemde verklaring is dat het afkomstig is van het Franse 'casser le corps', ongeveer: het lichaam breken of met het lichaam bewegen. Een andere mogelijkheid is een herkomst uit de muziekcultuur van Frans-Guyana. Onderzoekers wijzen erop dat de etymologie niet definitief is vastgesteld.
🇸🇷 Kaseko in Nederland
Na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 kreeg kaseko ook in Nederland een belangrijke plaats binnen de Surinaamse gemeenschap. Artiesten als Lieve Hugo en Ewald Krolis speelden een belangrijke rol bij de popularisering van het genre.
Later ontstonden allerlei mengvormen, waarbij kaseko werd gecombineerd met onder andere funk, rock en andere Surinaamse stijlen.
🎙️ Bekende naam: Lieve Hugo
Lieve Hugo (Julius Theodorus Hugo Uiterloo) wordt vaak gezien als een van de belangrijkste namen uit de geschiedenis van de Surinaamse kaseko. Hij bracht het genre bij een veel groter publiek en werd in Nederland bekend als een belangrijke vertegenwoordiger van de Surinaamse muziek.
Kort gezegd: als je kaseko hoort, moet je denken aan strakke, swingende Surinaamse ritmes + grote trommen + blazers + call-and-response + dansbaarheid. Het is een muziekstijl met een zeer rijke geschiedenis waarin Afrikaanse, Surinaamse, Caribische, Europese en Amerikaanse invloeden samenkomen.
Kawina
Kawina – traditionele muziek uit Suriname
Kawina (ook geschreven als kawna of kauna) is een belangrijke Afro-Surinaamse muziek- en dansstijl. De muziek is sterk ritmisch, wordt vooral gedragen door trommels en percussie en heeft meestal een duidelijk roep-en-antwoordpatroon tussen voorzanger en koor.
🇸🇷 Waar komt kawina vandaan?
Kawina ontstond in Suriname in de 19e eeuw, met een belangrijke ontwikkeling in de omgeving van de Commewijne-rivier, die in het Sranan ook Kauna Liba wordt genoemd. Over het precieze ontstaan bestaan verschillende historische theorieën. Onderzoekers plaatsen de ontwikkeling vooral in de Afro-Surinaamse plantagecultuur en zien invloeden uit onder meer banya, laku en tuka.
De muziek heeft duidelijke Afrikaanse muzikale kenmerken, vooral in het ritme, de percussie en de manier waarop een voorzanger wordt beantwoord door een groep zangers.
🥁 De instrumenten
Kawina draait in grote mate om percussie. Traditioneel worden onder andere gebruikt:
kawina-dron – de karakteristieke trom
ahri-kawina – trom die het basiskarakter van het ritme bepaalt
kot-kawina – trom die daarop ritmisch antwoordt
kwakwabangi – houten slagbankje
seki-seki – metalen schudinstrumenten
timbaal of conga
koebel/tjap
skratjidron – een grotere trom die later eveneens in kawina-ensembles werd gebruikt.
De combinatie van verschillende ritmes maakt dat kawina een behoorlijk dansbare en voortstuwende muziek is.
🎤 Roep en antwoord
Een van de herkenbaarste eigenschappen is de call-and-response:
Voorzanger: een zin of regel
Koor: antwoordt daarop
Trommels: versterken het ritme
Dat principe is kenmerkend voor veel Afro-Surinaamse muziektradities.
🕯️ Winti en kawina
Kawina heeft ook een religieuze kant. Er wordt onderscheid gemaakt tussen prisiri-kawina en winti-kawina.
Prisiri-kawina betekent ongeveer plezierige/vermakelijke kawina. Deze variant wordt gespeeld op feesten, bijeenkomsten en andere gelegenheden. De teksten kunnen bijvoorbeeld over liefde, relaties en het dagelijks leven gaan.
Winti-kawina heeft daarentegen een religieuze functie binnen de Afro-Surinaamse winti-traditie. De muziek en ritmes kunnen daarbij een onderdeel zijn van rituelen.
💃 Kawina als dansmuziek
Kawina is niet alleen luistermuziek. Dans is er van oudsher een belangrijk onderdeel van. De traditionele kawinadans is sterk ritmisch en maakt veel gebruik van heupbewegingen.
📻 Van kawina naar kaseko
Voor jouw radioprogrammering is vooral de ontwikkeling naar kaseko interessant.
Kawina vormde één van de belangrijke fundamenten waarop de latere Surinaamse populaire muziek zich ontwikkelde. Kaseko nam onder andere het roep-en-antwoordzingen en de sterke percussie over.
Later ontstond ook kaskawi, waarin kawina en kaseko met modernere instrumentatie werden gecombineerd.
🇳🇱 Kawina in Nederland
Door de migratie van Surinamers naar Nederland kwam kawina ook hier terecht. Vooral vanaf de tweede helft van de 20e eeuw werd de muziek onderdeel van de Surinaamse muziekscene in Nederland. Groepen als Sukru Sani, Ai Sa Si, Explosion, La Rouge en La Caz droegen bij aan de bekendheid van kawina in Nederland.
🎶 Bekende namen
Als je dieper in de geschiedenis wilt duiken, zijn onder andere Big Jones en Johan Zebeda interessante namen. Zij speelden een belangrijke rol bij het levend houden van traditionele kawina, vooral in de 20e eeuw.
Kort gezegd: kawina is een ritmische Afro-Surinaamse traditie waarin trommels, percussie, zang, roep-en-antwoord en dans centraal staan. Vanuit deze traditie ontwikkelden zich later onder meer kaseko, kaskawi en andere moderne Surinaamse muziekstijlen.
Trafassi
Trafassi is een bijzondere naam binnen de Surinaamse muziek in Nederland. De groep werd vooral bekend door feestelijke, tropische muziek waarin Surinaamse en Caribische ritmes werden gecombineerd met Nederlandstalige teksten.
🎺 Het ontstaan
Trafassi werd in 1981 in Nederland opgericht rond zanger en percussionist Edgar “Bugru” Burgos. Burgos had daarvoor onder andere deel uitgemaakt van The Happy Boys, de begeleidingsband van de bekende Surinaamse zanger Lieve Hugo.
De naam Trafassi komt uit het Sranan Tongo en wordt uitgelegd als “anders” of “ommekeer”. Burgos wilde met de groep een andere, meer tropische kleur aan de Nederlandse popmuziek geven.
De muziek van Trafassi bevatte onder andere:
kaseko
salsa
calypso
zouk
merengue
pop
Caribische dansritmes
Daardoor werd Trafassi al snel een echte allround feestband.
🧺 De grote doorbraak: Wasmasjien
Het grote moment kwam in 1985 met “Wasmasjien”.
Het nummer was oorspronkelijk gebaseerd op het Papiamentstalige “Washmashin” van de Curaçaose muzikant Macario Prudencia. Burgos maakte er een Nederlandstalige versie van voor Trafassi.
De bekende tekst:
Kleine wasjes, grote wasjes...
maakte het nummer tot een enorme meezinger. Het bereikte een hoge positie in de Nederlandse Top 40; bronnen noemen daarbij de vierde plaats.
Interessant is dat Trafassi oorspronkelijk helemaal niet van plan was om alleen maar een Nederlandse feestact te worden. Het succes van Wasmasjien veranderde de groep van een optredende band in een echte landelijke popact.
🎵 Andere bekende nummers
Na Wasmasjien volgden verschillende singles en albums. Onder meer:
Strijkplank (1985)
Huishoudschool (1986)
Banana Light
Pum Pum (Sexy Body)
Punani
Lollypop
Stuiver, Dubbeltje, Kwartje, Gulden
Rije Rije
Waka Waka
Vooral “Stuiver, Dubbeltje, Kwartje, Gulden” werd in de jaren 90 opnieuw een belangrijke Trafassi-hit.
🌴 Surinaams én Nederlands
Wat Trafassi interessant maakt voor de muziekgeschiedenis, is dat de groep een brug vormde tussen verschillende publieken. De muziek had duidelijke Surinaamse en Caribische wortels, maar de Nederlandstalige teksten zorgden ervoor dat ook een groot Nederlands publiek de nummers gemakkelijk kon meezingen.
Daarbij werd Trafassi niet door iedereen binnen de Surinaamse muziekwereld hetzelfde gewaardeerd. Sommige Surinaamse muziekkenners vonden de luchtige feestnummers te oppervlakkig en zagen liever artiesten die meer traditionele of artistiek complexe Surinaamse muziek maakten. Dat verschil van waardering is goed gedocumenteerd in historische literatuur over Surinaamse muziek in Nederland.
🎤 Edgar Burgos
Edgar “Bugru” Burgos is de constante factor in de geschiedenis van Trafassi. Hij is zanger, percussionist, entertainer en bandleider.
In 2013 werd Burgos benoemd tot Lid in de Orde van Oranje-Nassau, onder meer vanwege zijn langdurige verdiensten als artiest en zijn inzet voor jong muzikaal talent.
Ook na de grote hitperiode bleef Trafassi optreden. Burgos benadrukte in 2023 dat Trafassi volgens hem nooit echt was verdwenen en nog steeds op festivals en evenementen te vinden was.
The Exmo Stars
The Exmo Stars waren een belangrijke Surinaamse muziekgroep in Nederland, vooral bekend binnen de kaseko en Saramaccaanse muziek. De naam is afgeleid van Ex-Cosmo Stars: de groep ontstond uit leden van The Cosmo Stars nadat een deel van die groep zich in Nederland vestigde.
🎵 Ontstaan
The Cosmo Stars werd in 1976 in Suriname opgericht. Tot de oprichters behoorden onder anderen Ernie ‘Boogie’ Seedo en Artus King; Onkel Seedo sloot zich in 1977 aan. Na een tournee door Nederland bleven verschillende leden hier wonen. Rond 1981 gingen zij verder onder de naam The Exmo Stars.
Een belangrijk gezicht van de groep was Ernie ‘Boogie’ Seedo. Hij was zanger, gitarist en songwriter en wordt beschreven als een grondlegger van de Saramaccaanse popmuziek, ook wel SaraSeko genoemd.
🥁 Muziekstijl
De Exmo Stars speelden vooral kaseko, de moderne Surinaamse dansmuziek die voortkomt uit Afro-Surinaamse muzikale tradities. Hun muziek had daarnaast invloeden uit onder andere soul, reggae en kawina. Een historische Nederlandse publicatie noemt de Exmo Stars expliciet als een van de belangrijke kaseko-orkesten in Nederland.
Interessant is dat de groep ook een rol speelde bij het verder ontwikkelen van kawina-invloeden binnen hun muziek. Op de maxi-single ‘In the Bush Bush’ uit 1982 waren volgens een overzicht van Surinaamse muziek voor het eerst duidelijk kawina-invloeden te horen.
⭐ Bekende nummers
Een van hun grootste klassiekers is:
Ette Pette – een zeer bekende Surinaamse kaseko-hit
Langa Neki
Bala Noleja
Bala Njuma
In the Bush Bush
Drina
Alla Indjie Na Mi Matie
‘Ette Pette’ wordt in bronnen zelfs genoemd als een van de bekendste en best verkochte Surinaamse kasekonummers.
Er zijn ook verschillende platen uitgebracht onder namen als Boogie and The Exmo Stars en Errol Burger and The Exmo Stars. MusicBrainz vermeldt bijvoorbeeld releases uit 1982 en 1984, waaronder Life in Ganzenhoef, Opo Kama en Telefôn' Mi Koe Mi Koenoe.
💿 Albums
Een mooi voorbeeld van hun latere werk is het album Paramaribo, uitgebracht in 1995. Het album bevat 12 nummers en duurt ruim 72 minuten. Nummers zijn onder andere Koennoe Moeje Mi, Kikie Wata, Paramaribo, Jaba en Sensie Joe Gwe.
🇸🇷 Betekenis voor de Surinaamse muziek
The Exmo Stars zijn interessant omdat ze een brug vormden tussen de traditionele Saramaccaanse/Afro-Surinaamse muziek en een modernere vorm van populaire muziek in Nederland. De groep hielp daarmee de Surinaamse muziekcultuur in Nederland zichtbaar te houden en verder te ontwikkelen.
Ernie ‘Boogie’ Seedo overleed in 2019 op 68-jarige leeftijd.
Naks
.Als je de Surinaamse band NAKS Kaseko Loco bedoelt, dan gaat het om een belangrijke formatie binnen de Surinaamse kaseko- en kawinamuziek.
🇸🇷 NAKS Kaseko Loco
NAKS Kaseko Loco werd in november 1995 opgericht. De groep komt voort uit de Afro-Surinaamse culturele organisatie NAKS en richt zich vooral op kaseko en kawina.
De muziek combineert traditionele Surinaamse ritmes met invloeden uit onder andere Afrika, het Caribisch gebied en Latijns-Amerika. Vooral het sterke ritmische karakter en het samenspel van percussie en zang zijn kenmerkend.
🥁 Kaseko en kawina
Kaseko is een Surinaamse muziekstijl die onder meer is ontstaan uit Afro-Surinaamse muzikale tradities. Kawina heeft eveneens diepe Afro-Surinaamse wortels en wordt sterk gedragen door percussie, zang en ritmische patronen.
NAKS Kaseko Loco heeft deze tradities niet alleen op het podium gebracht, maar ook gebruikt om de verbinding tussen Surinaamse cultuur en Nederland zichtbaar te maken.
💿 Albums en bekende nummers
De groep heeft door de jaren heen behoorlijk wat materiaal uitgebracht. Onder de geregistreerde albums staan onder andere:
Moy Bigi Sma – 2000
Man N'e Lowe – 2000
Switi Momo – 2001
Sani O P'sa Dya – 2002
Niks No Fout Re-Mix (Live) – 2002
Un Ne Prati – 2004
Kamergeheimen – 2006
Live – 2007
Koko Gowtu – 2008
Lobi Mama – 2010
Hoofdklasse (Live) – 2010
Nummers die met de groep worden genoemd zijn onder andere “Seke Seke”, “Bari Baya”, “Sani O P'sa Dya” en “Un Ne Prati”.
🎉 30-jarig jubileum
2026 staat voor NAKS Kaseko Loco in het teken van het 30-jarig bestaan. De groep vierde dat met een bijzondere theatertournee, waaronder een optreden op 6 september 2026 in Theater Zuidplein in Rotterdam. Ook waren er voorstellingen in Arnhem, Amsterdam en Den Haag
Ai Sa Si
Ai Sa Si is een Surinaamse kawina- en kaskawigroep die vooral in de jaren 1990 grote bekendheid kreeg. De naam wordt ook geschreven als Aisa Si. De groep wordt samen met onder meer Sukru Sani gerekend tot de belangrijke kawinagroepen van de jaren negentig.
🇸🇷 Het ontstaan
Ai Sa Si werd rond het begin van de jaren 1990 opgericht, onder anderen door Glenn Sno. Tot de zangers behoorden ook Carlo Aron (Caatje) en Sisa Agi. Johan Reyke was manager en sponsor. De groep trad niet alleen in Suriname op, maar ook in het buitenland.
De muziek combineerde traditionele kawina met kaskawi, waardoor een zeer dansbaar geluid ontstond. Kawina maakt veel gebruik van percussie en het typische vraag-en-antwoord-principe tussen zanger en koor. Kaskawi ontwikkelde zich later als een variant waarin ook een drumstel een belangrijke rol kreeg.
🎶 Bekende nummers
Een aantal nummers waarmee Ai Sa Si bekend werd:
Faluma
Ba Pinda
Teke Doi
Afu Sensi
Tien Jaren
Pasi Langa
Lespeki Mama
Druppels
So A Libi De
Piki Aleysi (Ping Pong)
Rond 1994 waren Ba Pinda en Teke Doi belangrijke hits.
Een bijzonder nummer is Faluma. De opname verscheen op het album Druppels Van... uit 1997. Het nummer kreeg ook buiten Suriname bekendheid. Alison Hinds nam het later op met de Barbadaanse groep Square One, terwijl de Rotterdams-Surinaamse groep Yakki Famirie eveneens een versie maakte.
💿 Albums
Ai Sa Si bracht in de jaren negentig verschillende albums en releases uit. Een mooi voorbeeld is Aanpassing uit 1992, met onder andere:
Mama Aisa
Laritijd
Malengri Man
Konfo
Feyanti
Muji Mi (Meisje)
Poesi Lon
Miliba
Laritijd (Kaskawi)
Het album telt negen nummers en duurt ongeveer 50 minuten.
Ook Bliksem Nanga Donder (Moski Teki Positie) uit 1992 is interessant. Daarop staan onder andere Sri, Moksi Teki Positie, Lolo Mofo, Lespeki Mama en Pasi Langa.
🇳🇱 Betekenis voor Nederland
De muziek van Ai Sa Si is ook belangrijk voor de Surinaamse muziekcultuur in Nederland. Door de komst van Surinaamse muzikanten naar Nederland werden kawina en kaskawi hier in de jaren 1980 en 1990 steeds bekender. Ai Sa Si behoorde samen met groepen als Sukru Sani, Explosion, La Rouge en La Caz tot de namen die deze muziek in Nederland bekendheid gaven.
Interessant voor jouw radioprogrammering is dat er zelfs een Ai Sa Si-optreden uit Rotterdam uit 1991 online wordt vermeld.
🔄 Comeback
De oorspronkelijke groep bestond tot ongeveer 1999. In 2013 kwam Ai Sa Si opnieuw bij elkaar voor een optreden in het Flamboyant Park in Suriname, waarbij onder andere Carlo Aron en Sisa Agi betrokken waren.
Ai Sa Si is dus vooral een belangrijke naam uit de Surinaamse kawina/kaskawi-explosie van de jaren 1990, met “Faluma” als hun bekendste internationale nummer.
Fun Masters
Fun Masters
Fun Masters werd in 1978 opgericht. De groep wilde zich onderscheiden van andere kasekobands door een eigen ritme en geluid. Daarbij speelde humor een belangrijke rol; de groep werd ook bekend door humoristische videoclips.
De muziek van Fun Masters is vooral verbonden met kaseko, een Surinaamse muziekstijl waarin onder meer Afro-Surinaamse ritmes, blaasinstrumenten, percussie en een sterk dansbaar karakter samenkomen. Fun Masters wordt tegenwoordig ook genoemd naast groepen als Cosmo Stars, The Caribbean Combo, Orchestra Tropical en Orchestra Washboard als onderdeel van de Surinaamse muziekgeschiedenis.
De grote hit: Wittie Visie
Hun bekendste nummer is zonder twijfel “Wittie Visie”, dat in 1983 verscheen. Het nummer groeide uit tot een klassieker binnen de Surinaamse muziek en wordt nog steeds veel beluisterd. Fun Masters bracht tussen 1981 en 1986 meer dan tien singles uit, in zowel het Sranan als Nederlands.
Iwan Esseboom
Een belangrijke naam bij Fun Masters is Iwan Esseboom. Tijdens de comeback van de groep in 2013, bij het Kwakoe Festival in Amsterdam, werd hij later geëerd als Kasekolegende.
De groep viel aan het einde van de jaren tachtig uiteen, maar kwam later opnieuw bij elkaar. In 2018 was er bijvoorbeeld een optreden rond een jubileum in Paramaribo.
Fun Masters en Nederland
De band heeft ook een duidelijke Nederlandse connectie. Fun Masters wordt omschreven als een Surinaamse kasekogroep uit Nederland, en de groep bleef ook na de oorspronkelijke periode actief in de Surinaamse muziekscene. In 2018 maakte Fun Masters bijvoorbeeld deel uit van een “Return of the Legends Tour” met andere Surinaamse artiesten.
